Porady i ciekawostki o zdrowiu

Odporność wrodzona i nabyta - czym się różni i jak o nią zadbać?

Układ odpornościowy odgrywa kluczową rolę dla zdrowia i życia człowieka - jego zadaniem jest bowiem ochrona organizmu przed niebezpiecznymi bakteriami, wirusami, grzybami i innymi patogenami. W rezultacie prawidłowo funkcjonujący układ odpornościowy chroni przed rozwojem wielu chorób i skraca czas ich trwania. Co ciekawe, w organizmie człowieka działają równocześnie dwa systemy obronne – tzw. odporność wrodzona oraz nabyta. Czym się różnią i w końcu – jak wzmocnić odporność, by cieszyć się pełnią zdrowia oraz sił witalnych?

Odporność wrodzona u dzieci i dorosłych

Odporność wrodzona (nieswoista) jest uwarunkowana genetycznie i dziecko posiada ją już od pierwszych chwil życia. Bezcenne przeciwciała przedostają się do organizmu malucha jeszcze w okresie płodowym - przez łożysko - zapewniając mu podstawową ochronę w okresie kilku pierwszych miesięcy życia.

Choć dziecko po przyjściu na świat posiada już w swoim ciele komórki odpornościowe, jego układ immunologiczny nie jest jeszcze w pełni dojrzały i przystosowany do walki z chorobotwórczymi patogenami. Odpowiednich reakcji na rozmaite drobnoustroje nauczy się dopiero z upływem lat – wypracowane zachowania obronne będzie zaś powtarzać już do końca życia człowieka.

Co istotne, w trosce o podtrzymanie odporności dziecka zaleca się, by karmić je piersią, ponieważ naturalny pokarm matki, jest prawdziwym bogactwem przeciwciał, zapewniających optymalną ochronę przed infekcjami.

Warto pamiętać, że odporność wrodzona u dziecka jest dodatkowo wspierana m.in. przez błony śluzowe (np. w nosie lub gardle), skórę, a także różne substancje, które wydziela, jak pot czy łzy. Na straży odporności dziecka stoi także naturalnie niskie pH skóry oraz soki żołądkowe.

Odporność nabyta u dzieci i dorosłych

Dopełnieniem odporności wrodzonej, jest odporność nabyta (swoista). Co istotne, człowiek nabywa ją przez całe swoje życie. Odporność nabyta – w przeciwieństwie do wrodzonej - uwarunkowana jest uprzednim kontaktem z chorobotwórczym patogenem. Układ immunologiczny przy pierwszym kontakcie z wirusem czy bakterią, stara się rozpoznać i zapamiętać intruza po to, by przy kolejnej próbie zainfekowania organizmu, móc szybko wysłać odpowiednie przeciwciała i zapobiec rozwojowi choroby.

Na podobnej zasadzie działają szczepienia ochronne, które są jednym ze sposobów wzmacniania odporności – stymulują bowiem organizm do obrony przed chorobami – również tymi o ciężkim przebiegu. Oprócz szczepień obowiązkowych (np. przeciw gruźlicy, błonicy czy odrze), warto budować odporność u dzieci również poprzez szczepienia zalecane np. przeciw rotawirusom i meningokokom.

Jak wzmocnić odporność?

Odporność u dzieci i dorosłych jest kluczowa do zachowania pełni zdrowia i sił witalnych, w związku z czym warto wiedzieć, jak należy ją wzmacniać.

  • Dieta

    Aby wzmocnić odporność organizmu, należy pamiętać o odpowiednio zbilansowanej diecie, obfitującej m.in. w przeciwutleniacze, które zwalczają wolne rodniki, a tym samym sprzyjają prawidłowemu funkcjonowaniu układu immunologicznego. W codziennym jadłospisie nie powinno więc zabraknąć produktów bogatych w witaminy - zwłaszcza A, C i E. Znajdziesz je m.in. w czerwonej papryce, porzeczkach, truskawkach, pomarańczach, cytrynach oraz pomidorach.
  • Preparaty na odporność

    Kolejnym sposobem na wzmocnienie odporności u dzieci i dorosłych jest wzbogacenie diety o specjalne suplementy. Warto sięgać przede wszystkim po preparaty na odporność o naturalnym składzie, np. z czosnkiem pospolitym lub czarnym bzem. Zaleca się, by stosować je zwłaszcza w okresach wzmożonej liczby zachorowań, czyli wiosną oraz w okresie jesienno-zimowym. Warto pamiętać, że preparaty na odporność szczególnie dobrze sprawdzają się w przypadku dzieci, u których układ immunologiczny dopiero się kształtuje i potrzebuje dodatkowego wsparcia do walki z bakteriami i wirusami. Przykładem takiego preparatu jest Pelafen Baby, który dba o odporność maluszka już od 6 miesiąca życia.
  • Sen i odpowczynek

    Jednym ze sposobów na zwiększenie odporności u dzieci i dorosłych jest odpowiednia ilość snu oraz dbanie o to, by każdego dnia znaleźć dla siebie nieco czasu na relaks i chwilę wytchnienia. Przemęczenie i stres to czynniki zwiększające ryzyko zachorowań. Przyjmuje się, że dorosły człowiek potrzebuje do pełni regeneracji około 8 godzin snu dziennie – dzieci odpowiednio więcej.
  • Sport

    „Sport to zdrowie” – i to prawda! Rozmaite aktywności fizyczne usprawniają wiele kluczowych procesów zachodzących w organizmie człowieka. Również tych, związanych bezpośrednio z odpornością. Regularne spacery na świeżym powietrzu, wizyty na basenie lub siłowni czy energiczny marsz to tylko przykłady aktywności, które wzmacniają odporność, a przy okazji poprawiają kondycję i wygląd sylwetki. W trosce o prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego, należy także unikać używek, często wietrzyć mieszkanie oraz zawsze ubierać się stosownie do pogody, ponieważ niewskazane jest zarówno przegrzanie organizmu, jak i jego wychłodzenie.